ساختار شبکه تلفن ثابت در شبکه مخابرات ایران

۱) ساختار سلسله‌ مراتبی شبکه تلفن ثابت در ایران

شبکه تلفن ثابت ایران (PSTN) به صورت سلسله‌ مراتبی و در سه سطح اصلی طراحی شده است:

۱-۱) سطح SC – Secondary Center

بالاترین سطح شبکه بین‌شهری، مسئول کنترل و هدایت ترافیک چندین استان.
در کشور ۱۶ مرکز SC در قالب ۸ ناحیه وجود دارد.

۱-۲) سطح PC – Primary Center

مراکز میانی، زیر مجموعه SC و پوشش‌ دهنده مراکز بین‌ شهری یک استان یا بخشی از آن.
در کل کشور: ۸۴ مرکز PC

۱-۳) سطح LTX / LX / TR / TX – Local & Transit

این گروه پایین‌ترین سطح شبکه را تشکیل می‌دهند و شامل موارد زیر هستند:

• LX (Local Exchange): مراکز محلی سرویس‌دهنده مشترکین
• TR (Transit): مراکز ترانزیت شهری برای حمل ترافیک بین LXها
• TX (Tandem/Transit): آخرین سطح مراکز بین‌ شهری
• LTX: ترکیبی از مرکز محلی و ترانزیت با قابلیت پردازش بالا

۲) شناخت وضعیت موجود شبکه تلفن ثابت

شبکه PSTN ایران از نظر دسترسی به چهار بخش تقسیم می‌شود:

• شبکه شهری
• شبکه روستایی
• شبکه بین‌شهری
• شبکه بین‌ الملل

۲-۱) شبکه شهری

۲-۱-۱) مراکز شهری

مراکز شهری وظیفه برقراری ارتباطات درون‌ شهری را دارند و شامل:

• LX – مراکز محلی
• TR – مراکز ترانزیت
• LTX – مراکز محلی ترانزیت

انواع مراکز شهری

1. مرکز محلی (LX):
   • اتصال به مشترکین از طریق کابل مسی
   • اتصال به شبکه PSTN از سمت دیگر
2. مرکز ترانزیت (TR):
   • مخصوص شهرهای بزرگ با تعداد مشترکین بالا
   • کاهش حجم ترانک‌ها، تسهیل مسیریابی و توسعه آینده
3. مرکز LTX:
   • ترکیب مرکز محلی و ترانزیت
   • سرویس‌دهی مشترکین + ترانزیت بین مراکز دیگر

۲-۱-۲) شبکه انتقال شهری

به دو بخش اصلی تقسیم می‌شود:

۱) شبکه انتقال بین مراکز

• ارتباط نودهای شهری
• مبتنی بر فیبر نوری + سیستم‌های PDH و SDH

۲) شبکه کابل (Access)

• کابل‌های پُرظرفیت از مرکز تا کافو
• کابل‌های کم‌ظرفیت از کافو تا پست توزیع

۳) توپولوژی شبکه شهری

• Star (ستاره‌ای)
• Ring (حلقه‌ای)
• Mesh (مش)
• یا ترکیبی از موارد بالا

۲-۲) مراکز روستایی

همان مراکز محلی با ظرفیت پایین هستند و معمولا در مناطق روستایی و کم‌جمعیت نصب می‌ شوند.

۲-۳) شبکه بین‌شهری

بخش‌های اصلی شبکه بین‌شهری

• مراکز بین‌شهری (SC ،PC ،TX)
• خطوط انتقال بین‌شهری
• تجهیزات انتقال

مراکز بین‌شهری

1. SC – مراکز خودکار ناحیه‌ای
2. PC – مراکز بین‌شهری استانی
3. TX – مراکز انتهایی بین‌شهری

شبکه انتقال بین‌شهری

• مبتنی بر فیبر نوری، تجهیزات SDH/PDH، رادیویی دیجیتال
• تعداد کمی لینک رادیو آنالوگ همچنان فعال است
• برای تطبیق آنالوگ به دیجیتال از T-MAX استفاده می‌شود

۲-۴) شبکه بین‌ الملل

دو مرکز ISC1 و ISC2 گیت اصلی ارتباطات بین‌ الملل ایران را تشکیل می‌دهند.

۳) تعاریف کلیدی در شبکه تلفن ثابت

Line

ارتباط مشترک با مرکز (خطوط مشترکین، تلفن همگانی، خطوط PABX، خطوط ISDN)

Erlang

واحد اندازه‌گیری ترافیک، یک خط اشغال‌ شده در یک ساعت = یک ارلانگ

Trunk (ترانک)

خطوط ارتباط بین مراکز
انواع:

• (IC) ورودی
• (OG) خروجی
• (BW) دوطرفه

Port

ترکیب Line + Trunk

Congestion (تزاحم)

وقتی ترافیک وارده > ظرفیت طراحی مرکز باشد

BHC (Busy Hour Call Attempt)

تعداد تلاش برای برقراری تماس در ساعت شلوغی

توپولوژی‌ها

• Star
• Ring
• Mesh

۴-۱) مراکز محلی پرظرفیت (دیجیتال)

مشخصات

• ظرفیت بیش از ۵۰۰۰ خط
• حداکثر ترانک: ۲۰٪ خطوط
• واسط‌ها: E1 / STMI
• پشتیبانی از SS7 (SP)
• پشتیبانی از IN / SSP

شماره‌گذاری

فرمت: ABCD XXXX
۴ رقم اول: کد مرکز
۴ رقم بعد: شماره مشترک

۴-۱-۱) ساختار Host – Remote

هدف:

• کاهش کابل‌کشی
• توسعه سریع
• پوشش مناطق دور
• کاهش تعداد نودها

انواع Remote

1. Remote Rack (بدون سوئیچ محلی)
   • فقط راک مشترکین منتقل می‌شود
   • مناسب مناطق کم‌ظرفیت
2. Remote Switch (با سوئیچ محلی)
   • دارای تجهیزات سوئیچینگ
   • مناسب مناطق پرتراکم
   • در هنگام قطع Host، مشترکین داخل Remote با هم ارتباط دارند

۴-۲) مراکز کم‌ ظرفیت (شهری و روستایی)

مشخصات

• ظرفیت: 256 تا 4K خط
• ترانک: E1

طبقه‌بندی

• شهری (جمعیت > 5000 نفر)
• روستایی (جمعیت < 5000 نفر)

۴-۳) مراکز TR و LTX

نقش TR

• حمل ترافیک بین مراکز محلی
• امنیت مسیر (مسیر اصلی + مسیر سرریز)
• بدون پردازش مکالمه، فقط مسیریابی

نقش LTX

• ادغام LX و TR
• پردازش بالا + حمل ترافیک بین مراکز

۴-۴) مراکز داخلی (PABX / PBX)

ساختمان‌ها، بیمارستان‌ها و غیره
ارتباط داخلی + اتصال به مرکز محلی با ترانک DOD/DID

۴-۵) تلفن‌های همگانی (Pay Phone)

• یک‌طرفه
• وابسته به مرکز محلی
• فعال‌سازی با ارسال فرکانس 16 KHz

۴-۶) شبکه سیگنالینگ (CAS / CCS / SS7)

CAS – سیگنالینگ کانال مرتبط

• سیگنال روی همان کانال Voice
• برای هر ۳۰ کانال، ۱ کانال سیگنالینگ
• انعطاف پایین

CCS – سیگنالینگ کانال مشترک (SS7)

• مستقل از کانال Voice
• یک کانال ≈ حمل سیگنالینگ ۱۰۰۰ کانال Voice
• مدیریت شبکه + کنترل پیشرفته
• اساس شبکه سیگنالینگ مدرن ایران

STP / SP

• SP: نقاط سیگنالینگ (معمولا LX)
• STP: مراکز پردازش سیگنالینگ (در SC / PC / TX)

۵) سیستم سوئیچ دیجیتال C&C08

قابلیت‌ها

• ظرفیت:
  • تا ۸۰۰,۰۰۰ مشترک
  • یا ۱۸۰,۰۰۰ ترانک
• قابل استفاده در:
  • LX, TX, LTX, PC, SC, ISC, STP، شبکه IN و NGN

ساختار

• ماژول مرکزی
• ماژول‌های مشترکین (تا ۱۲۸ عدد)

اجزای اصلی

1. BAM – Back Administration Module
   • مدیریت دیتابیس
   • جمع‌آوری شارژینگ
   • ارتباط TCP/IP با OMC
   • ساختار دوبل با امنیت بالا
2. FAM – Front Administration Module
   • مدیریت دیتابیس
   • ترافیک سنجی
   • کنترل ماژول‌ها و عملیات پریودیک